Veel portiekflats zijn lastig te verduurzamen. Ze hebben weinig ruimte voor installaties, matige isolatie en worden vaak bewoond door mensen met een beperkt budget. Met het concept Collectief Hybride laat Breman zien dat verduurzaming toch mogelijk is: betaalbaar, schaalbaar en met direct voordeel voor bewoners én woningcorporaties.
In 2021 introduceerden het Kenniscentrum Energietransitie het concept ‘Collectief Hybride’, een innovatieve oplossing voor de verduurzaming van met name portiekflats. Het concept werd in dat jaar een van de winnaars van de Woonstad Rotterdam Energie Challenge. De afgelopen jaren werkten we hard aan verdere ontwikkeling en optimalisatie van het concept en inmiddels zetten we het in bij nieuwe projecten. Zo loopt er in 2025 een demoproject bij de Friese woningcorporatie Thús Wonen. Lees hier wat het concept inhoudt, wat de voordelen zijn en hoe het is uitgerold bij Thús Wonen.
Portiekflats, gebouwd tussen de jaren 50 en 80, zijn compact en efficiënt ingedeeld. Tegelijkertijd bieden ze weinig ruimte voor moderne installatietechniek. Grote ingrepen, zoals individuele warmtepompen per woning, zijn vaak technisch en financieel niet haalbaar.
Juist in deze flats wonen veel huishoudens die kwetsbaar zijn voor stijgende energiekosten. Voor woningcorporaties ontstaat daarmee een duidelijke opgave: hoe verduurzaam je snel en betaalbaar, zonder ingrijpende renovatie?
“Dat deze woningen beperkte technische mogelijkheden hebben, betekent niet dat verduurzaming onmogelijk is,” zegt Mark Sprenkels, manager Kenniscentrum Energietransitie bij Breman. “Met Collectief Hybride hebben we een manier gevonden om dit wél te doen.”
Collectief Hybride betekent: een centrale hybride warmtepomp op het dak van de flat die meerdere woningen voorziet van duurzame warmte. Hierdoor is er minder ruimte in de woning nodig en gaan de energiekosten omlaag, zonder dat er grote aanpassingen nodig zijn.
Het concept werd in 2021 geïntroduceerd door het Kenniscentrum Energietransitie van Breman en was datzelfde jaar één van de winnaars van de Woonstad Rotterdam Energie Challenge.
Sindsdien is Collectief Hybride verder doorontwikkeld en geoptimaliseerd. Die ontwikkeling vond plaats binnen het samenwerkingsverband TDI500 (Team Duurzaam Installeren), waarin installatiebedrijven samenwerken aan het versnellen van de energietransitie. Het project werd mede mogelijk gemaakt met een MOOI-subsidie van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.
“Juist de praktijkervaringen brachten ons de meeste inzichten,” aldus Mark Sprenkels. “Met metingen zagen we bijvoorbeeld dat bewoners hun verwarming zelden allemaal tegelijk gebruiken. Daardoor konden we de installatie slimmer, efficiënter en goedkoper maken.”
Met het vernieuwde concept starten we nu een demoproject bij Thús Wonen, een woningcorporatie met een grote vastgoedportefeuille. “Voor Thús Wonen is het belangrijk dat verduurzaming niet alleen energie bespaart, maar ook betaalbaar blijft voor haar huurders. Dit collectieve concept biedt daarvoor een veelbelovende kans,” vertelt Harm Laanstra, Technisch Specialist en Projectleider vanuit Breman. De keuze voor Collectief Hybride werd mede bepaald door een vergelijking met alternatieven zoals individuele warmtepompen. De Total Cost of Ownership (TCO) bleek bij het collectieve systeem echter gunstiger, mede door lagere onderhoudskosten.
Hoe het concept er bij Thús Wonen precies uit gaat zien? In verband met het extra warmteverlies krijgen de hoekappartementen één warmtepomp per twee woningen. De tussenwoningen delen één installatie met vier appartementen, omdat tussenwoningen uit zichzelf makkelijker warm blijven. “En ook in dit project gaan we weer leren. Misschien kunnen we in de toekomst de installatiekosten zelfs nóg verder verlagen met nóg meer efficiëntie. Het is mooi om dit samen met Thús Wonen te gaan ontdekken,” aldus Harm Laanstra.
Om de effectiviteit van het vernieuwde Collectief Hybride nog verder te waarborgen, werken we nauw samen met TNO. Deze gerenommeerde onderzoeksorganisatie heeft niet alleen meegeholpen bij het optimaliseren van het ontwerp, maar speelt ook een belangrijke rol in de monitoring van het systeem.
Gedurende een volledige winterperiode analyseert én evalueert TNO het functioneren van de installatie. Met praktijkmetingen worden inzichten verzameld over de prestaties, het energieverbruik en het comfortniveau voor bewoners. Deze samenwerking stelt Breman in staat om het concept verder te verfijnen en toekomstige toepassingen nog efficiënter en duurzamer te maken.
Collectief Hybride biedt woningcorporaties meerdere voordelen:
-
verduurzaming zonder ingrijpende verbouwing
-
voorbereiding op toekomstige technieken, zoals warmtenetten of all-electric
-
minimale belasting van het elektriciteitsnet (belangrijk bij netcongestie)
-
beschikking over een gelijkwaardigheidsverklaring
Dankzij deze verklaring mogen corporaties de energiebesparing volledig meenemen in hun energielabelberekeningen. Objectieve berekeningen maken inzichtelijk hoeveel het label verbetert, wat zekerheid geeft richting beleid, planning en verantwoording.
Bewoners profiteren vooral van een lagere energierekening, minimale overlast en een eenvoudige bediening van de installatie. “Voor bewoners verandert er eigenlijk weinig in hun dagelijkse gebruik, ze hoeven hun gedrag niet aan te passen zoals bij sommige andere systemen. Dat is echt een enorm voordeel. Hun energiekosten dalen en hun woning wordt comfortabeler. Dat is het. En dat maakt het zo aantrekkelijk,” aldus Mark Sprenkels.
Door de groeiende interesse vanuit woningcorporaties en netbeheerders lijkt Collectief Hybride een belangrijke rol te gaan spelen in de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Toch zijn er nog uitdagingen, zoals wet- en regelgeving rondom subsidies, die momenteel individuele oplossingen bevoordelen. Maar wij blijven ons inzetten om dit soort barrières weg te nemen en de energietransitie toegankelijk te maken voor iedereen. Een duurzame toekomst begint immers bij slimme en haalbare oplossingen voor álle (bestaande) woningen.
Krijg inzicht in de haalbaarheid voor jouw portiekflats
Bespreek met het Kenniscentrum Energietransitie van Breman of Collectief Hybride past binnen jouw woningbezit, inclusief impact op kosten, comfort en energielabel. Neem contact op met ons Kenniscentrum via kenniscentrum@breman.nl.
