Watercongestie is een onderschatte uitdaging in de gebouwde omgeving. Enerzijds kampen we met hevige regenbuien die het rioolstelsel overbelasten, anderzijds met droogteperiodes waardoor de beschikbaarheid van drinkwater onder druk staat. Bij nieuwbouwprojecten voeren gemeenten steeds vaker voorschriften in voor regenwateropvang en -afvoer. Voor drinkwaterbesparing bestaan in Nederland nog geen harde verplichtingen. Voor bouwbedrijven en corporaties is het verstandig om nu al rekening te houden met installaties die beide problemen aanpakken: riooloverbelasting én drinkwaterverbruik.
Watercongestie raakt meer dan alleen de techniek. Het vraagt ook om duidelijke keuzes in beleid en nauwe samenwerking binnen de bouwketen. Wil je weten wat dit betekent voor woningcorporaties en bouwbedrijven? Lees dan ons verdiepende artikel:
Watercongestie: van onderschat probleem naar urgente opgave voor de bouwsector – Zakelijk
Een regenwaterinstallatie vangt water van het dak op in een buffer (zak of tank) en gebruikt dit voor toiletten of wasmachines. Als de buffer leeg is, schakelt het systeem automatisch over op drinkwater. Daarmee wordt tot een derde van het verbruik bespaard, zonder comfortverlies.
Technisch adviseur Peter Wagenmakers ziet hier veel potentie in: “Met een standaard regenwatersysteem kan een eengezinswoning tot een derde van het drinkwater besparen. Dat betekent minder druk op de bronnen én minder belasting van de riolering.”
Andere technieken zijn waterbesparende kranen en douches, vacuümtoiletten of slimme monitoring. Deze beperken vooral het verbruik, terwijl regenwaterinstallaties twee problemen tegelijk aanpakken: minder drinkwater én minder rioolbelasting.
Er zijn verschillende technische oplossingen. Een waterzak in de kruipruimte is relatief goedkoop, maar niet in alle situaties toepasbaar, bijvoorbeeld bij een hoge grondwaterstand. Kunststof tanks in de tuin zijn duurzamer, recyclebaar en minder gevoelig voor grondwaterproblemen. Betonnen tanks zijn robuust, maar zwaar en CO₂-intensief.
Wagenmakers benadrukt dat deze keuzes sterk afhangen van de locatie en het ontwerp van een project: “We kunnen dit als installateur prima inbouwen, maar het vraagt wel om vroegtijdige afstemming met de aannemer. Waar komt de tank, wie graaft, hoe sluiten we leidingen aan? Dat moet je samen plannen, anders loop je elkaar in de weg.”
- Waterzak in de kruipruimte
- Voordeliger, maar alleen geschikt bij lage grondwaterstanden.
- Kunststof regentank in de tuin
- Duurzamer, recyclebaar en minder gevoelig voor grondwaterproblemen.
- Betonnen tank
- Robuust, maar zwaarder en CO₂-intensiever.
De techniek is robuust en betrouwbaar. Tanks gaan praktisch onbeperkt mee, terwijl pompen en filters na 10–15 jaar onderhoud of vervanging nodig hebben. Financieel is de businesscase lastig omdat drinkwater goedkoop is in Nederland. Toch leveren deze installaties maatschappelijk rendement op: een gezondere leefomgeving, toekomstbestendige woningen en minder druk op de infrastructuur.
Ben je bezig met een nieuwbouw- of renovatieproject en wil je waterbesparing integraal meenemen? Onze adviseurs denken graag in een vroeg stadium mee.
Een goed voorbeeld is te vinden in Harderwijk, waar Breman samen met Van Wijnen een innovatief watermanagementsysteem realiseerde voor circa 200 woningen. Aanvankelijk lag er een plan om douchewater te recyclen, maar in de ontwerpfase kwamen beide partijen tot de conclusie dat dit systeem te complex zou worden en op praktische bezwaren zou stuiten. De kracht van de samenwerking zat in het vroegtijdig bespreken van risico’s en het durven zeggen: dit is niet de beste oplossing.
Het opgevangen water wordt gebruikt voor toiletten en wasmachines. Daarmee besparen bewoners structureel op drinkwater, zonder dat dit ten koste gaat van comfort. Alexander Snijder, vestigingsdirecteur Breman Harderwijk, noemt dit project een schot in de roos: “Vanuit duurzaamheidsoogpunt levert het forse winst op. Het systeem ontlast het riool, draagt bij aan circulair watergebruik en maakt bewoners bewuster – zonder dat ze inleveren op gemak.”
Het project laat zien dat watercongestie-oplossingen alleen succesvol zijn als er vroegtijdige samenwerking is tussen installateur en aannemer. Door in de ontwerpfase al mee te denken, voorkom je fouten en vind je oplossingen die zowel technisch haalbaar als toekomstbestendig zijn.
De techniek voor regenwateropvang werkt betrouwbaar en is klaar voor grootschalige toepassing. Toch vraagt het om een bewuste investering. In Nederland is drinkwater nog goedkoop, waardoor de financiële winst beperkt lijkt. Maar de maatschappelijke waarde is groot: minder druk op het riool, minder verbruik van kostbaar drinkwater en een stap richting klimaatbestendige woningbouw.
“Het is geen maatregel die je puur uitrekent op terugverdientijd,” zegt Peter Wagenmakers. “Het is een keuze voor de toekomst – financieel en milieutechnisch. We investeren nu in systemen die straks onmisbaar zijn.”
Naast kosten speelt comfort een doorslaggevende rol. Bewoners willen krachtige douches en gemak. Maatregelen die dit beperken – zoals vacuümtoiletten of lagere waterdruk – stuiten vaak op weerstand. Daarom wordt in de praktijk vaker gekozen voor extra installaties dan voor het inleveren van comfort. Ook heerst er soms scepsis over de kwaliteit: kan een wasmachine draaien op regenwater? Wagenmakers stelt gerust: “Regenwater is van nature schoon. Als je het goed opslaat en filtert, kun je er prima mee wassen of toiletten doorspoelen.”
Voor woningcorporaties is de afweging complex. De investering ligt bij hen, terwijl bewoners vooral profiteren van comfort en lagere kosten. Toch levert het op langere termijn méér op: minder druk op drinkwaterbronnen, minder risico op overlast en een grotere bijdrage aan klimaatbestendige wijken.
Voor bouwbedrijven vraagt dit om slimmer ontwerpen en nauwere samenwerking in de keten. Wat nu nog een optie lijkt, wordt de komende jaren waarschijnlijk een verplichting.
- Advies in de planfase: direct meedenken in ontwerp en vergunning.
- Installaties op maat: regenwaterbuffers, leidingsystemen en pompen.
- Bewonersvoorlichting: tips en educatie bij oplevering.
- Kennisdeling: via Kenniscentrum Energietransitie en pilots met corporaties en aannemers.
Watercongestie is een urgente opgave. Installatietechniek kan geen wondermiddel zijn, maar wel een sleutelrol spelen. Regenwater slim benutten, bewoners bewust maken en samenwerken in de keten: dát is de route naar toekomstbestendig wonen. Breman neemt hierin graag verantwoordelijkheid, samen met corporaties en bouwbedrijven.
Ben je bezig met een nieuwbouw- of renovatieproject en wil je waterbesparing integraal meenemen? Onze adviseurs denken graag in een vroeg stadium mee.
