Veel naoorlogse portiekflats in Nederland kampen met hoge energiekosten en beperkte verduurzamingsmogelijkheden. Juist hier raakt energiearmoede bewoners het hardst. Met collectieve warmtepompen laat Breman zien dat je ook zonder ingrijpende verbouwingen nú verschil kunt maken: betaalbaar, schaalbaar en met minimale overlast.
Naoorlogse portiekflats staan in vrijwel elke Nederlandse stad. Ze zijn compact gebouwd, matig geïsoleerd en vaak lastig aan te passen. Tegelijk wonen hier relatief veel huishoudens met een laag inkomen.
“Dit is de groep die als eerste geraakt wordt door stijgende energiekosten,” zegt Mark Sprenkels, manager Kenniscentrum Energietransitie bij Breman. “Bewoners hebben weinig keuzevrijheid, terwijl hun woningen juist veel warmte verliezen.”
Individuele oplossingen, zoals een warmtepomp per woning, zijn in dit type flats vaak niet haalbaar. Er is weinig ruimte, nieuwe leidingen zijn lastig aan te leggen en warmtenetten laten soms jaren op zich wachten. Ondertussen lopen de energierekeningen op.
Isolatie is belangrijk, maar bij veel portiekflats levert extra isoleren relatief weinig op ten opzichte van de investering. Vooral als gevels en vloeren moeilijk aan te passen zijn.
Voor woningcorporaties ontstaat dan een dilemma: wachten op grootschalige renovatie of zoeken naar oplossingen die nú uitvoerbaar zijn.“Juist in deze flats zie je dat slimme installatietechniek soms meer oplevert dan opnieuw isoleren,” legt Mark uit. “Dan kun je sneller comfort verbeteren en energie besparen.”
In 2021 stelde een Rotterdamse woningcorporatie Breman een duidelijke vraag: Hoe verduurzamen we portiekflats betaalbaar, zonder ingrijpende verbouwingen? Het antwoord was een collectief concept:
- Eén warmtepomp per streng van maximaal tien woningen
- De bestaande cv-ketel blijft voor warm tapwater en piekmomenten
- Geen ingrepen in individuele woningen
- Nauwelijks overlast voor bewoners
Hoe helpt praktijkdata om collectieve warmtepompen steeds beter te maken?
Dat het concept werkt, betekent niet dat het vanaf dag één perfect was. Integendeel. Juist de praktijk leverde waardevolle inzichten op. Breman werkte samen met TNO en binnen het innovatieprogramma TDI500 aan verdere optimalisatie van de componenten en aansturing. Bewonerservaringen en meetdata stonden daarbij centraal. “Het idee bleef hetzelfde, maar de uitvoering is sterk verbeterd,” zegt Mark. “Dat is de kracht van samen leren en blijven doorontwikkelen.”
Deze aanpak sluit aan bij de leeraanpak woningcorporaties, waarin corporaties, installateurs, kennisinstellingen en netbeheerders samenwerken aan oplossingen die direct toepasbaar zijn.
In Nederland staan duizenden portiekflats die geschikt zijn voor deze aanpak. Toch blijft grootschalige toepassing nog achter. Dat is begrijpelijk, vindt Mark. “Corporaties hebben veel tegelijk op hun bord: onderhoud, leefbaarheid, veiligheid, regelgeving. Verduurzaming is één van de opgaven. Dan is de reflex vaak: eerst isoleren.”
De leeraanpak helpt corporaties om te zien wat wél kan binnen de huidige middelen en regelgeving. Niet alles hoeft te wachten op grootschalige renovatie.
Deze aanpak laat zien dat je:
- energiearmoede kunt verminderen zonder complexe ingrepen
- snel kunt verduurzamen binnen bestaande gebouwen
- investeringen kunt koppelen aan direct bewonerscomfort
- stappen kunt zetten zonder te wachten op warmtenetten
Voor asset- en vastgoedmanagers betekent dit meer grip op kosten, planning en maatschappelijke impact.
Voor Breman gaat dit niet alleen over installaties, maar over mensen.“Techniek heeft pas waarde als het het dagelijks leven van bewoners verbetert,” zegt Mark. “En als er één groep is die we nu moeten helpen, dan zijn het bewoners van deze portiekflats.”
- Betrek installateurs vroeg in het ontwerp- en besluitvormingsproces
- Kijk verder dan isolatie alleen
- Zet in op oplossingen die nú uitvoerbaar zijn
“De tijd van afwachten is voorbij,” besluit Mark. “De oplossingen zijn er. Laten we ze toepassen waar ze het hardst nodig zijn.”
Door de groeiende interesse vanuit woningcorporaties en netbeheerders lijkt Collectief Hybride een belangrijke rol te gaan spelen in de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Ga in gesprek met Breman over oplossingen die nu uitvoerbaar zijn in portiekflats, zonder te wachten op grootschalige renovatie.
